Nồng độ oxy hòa tan (DO) trong nuôi tôm

Nồng Độ Oxy Hòa Tan (DO) Là Gì?

(Chỉ Số “Sinh Tử” Quyết Định Thành Bại Trong Nuôi Tôm)

Trong mô hình nuôi tôm thâm canh và siêu thâm canh hiện nay, nồng độ oxy hòa tan (DO) trong nuôi tôm luôn được nhắc đến như một chỉ số quan trọng hàng đầu. Không chỉ đơn thuần là không khí để thở, DO còn được ví như “nhịp thở” quyết định sự sống còn và năng suất của cả vụ nuôi.

Vậy Oxy hòa tan (DO) là gì? Tại sao chỉ số này lại ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ lớn và tỷ lệ sống của tôm? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Oxy hòa tan (DO) là gì?

DO (Dissolved Oxygen) là lượng oxy ở dạng khí hòa tan trong nước. Đây là nguồn dưỡng khí quan trọng nhất để duy trì sự sống không chỉ cho tôm, cá mà còn cho cả hệ sinh thái vi sinh vật có lợi và tảo trong ao.

• Đơn vị đo: mg/L hoặc ppm (parts per million).

• Ví dụ: Chỉ số DO = 5 mg/L nghĩa là trong 1 lít nước ao có chứa 5 mg khí oxy.

Nếu nồng độ DO thấp dưới ngưỡng an toàn, tôm sẽ bị stress, nổi đầu, giảm ăn, chậm lớn và rất dễ mắc các bệnh nguy hiểm.

2. Tại sao Oxy hòa tan lại được ví là chỉ số “Sinh Tử”?

Nhiều bà con lầm tưởng DO chỉ giúp tôm hô hấp. Thực tế, oxy hòa tan đóng vai trò cốt lõi trong 3 quá trình sinh học của ao nuôi:

a. Duy trì hô hấp và sức đề kháng

Oxy là nhiên liệu cho sự sống. Khi thiếu oxy, tôm bị ngạt, hoạt động yếu ớt và hệ miễn dịch suy giảm nghiêm trọng, tạo điều kiện cho mầm bệnh tấn công.

b. Xử lý đáy ao và phân hủy chất thải

Đây là yếu tố then chốt ít người để ý. Các vi khuẩn hiếu khí (có lợi) cần oxy để phân hủy thức ăn thừa và phân tôm.

• Đủ oxy: Chất thải được xử lý sạch.

• Thiếu oxy: Quá trình phân hủy yếm khí diễn ra, sinh ra khí độc H₂S (mùi trứng thối) và NH₃. Đây là nguyên nhân chính khiến tôm chết hàng loạt.

c. Tăng hiệu quả sử dụng thức ăn (FCR)

Hệ tiêu hóa và chuyển hóa năng lượng của tôm phụ thuộc hoàn toàn vào oxy.

• DO cao: Tôm ăn mạnh, tiêu hóa tốt, lớn nhanh.

• DO thấp: Tôm bỏ ăn hoặc ăn vào nhưng không hấp thụ được, gây lãng phí thức ăn và ô nhiễm nước.

3. Các yếu tố ảnh hưởng đến nồng độ DO trong nước

Chỉ số DO không cố định mà biến động liên tục dựa trên các yếu tố môi trường:

1. Nhiệt độ: Nước càng nóng, khả năng hòa tan oxy càng giảm.

2. Độ mặn: Nước mặn giữ oxy kém hơn nước ngọt.

3. Áp suất khí quyển: Áp suất cao giúp nước hòa tan nhiều oxy hơn.

Lưu ý: Với các ao nuôi tôm thẻ chân trắng mật độ cao (nước mặn và nhiệt độ thường cao), bà con bắt buộc phải bố trí hệ thống sục khí và quạt nước dày đặc hơn so với nuôi quảng canh.

4. Bảng tiêu chuẩn DO an toàn cho tôm nuôi

Để vụ nuôi thành công, bà con cần nắm vững bảng chỉ số DO dưới đây để có biện pháp xử lý kịp thời:

👉 Quy tắc vàng: Luôn duy trì DO > 5 mg/L và giữ chỉ số này càng ổn định càng tốt.

5. Cách đo nồng độ oxy hòa tan (DO) trong nuôi tôm chính xác

Rất nhiều bà con có thói quen “đo bằng mắt” (nhìn màu nước hoặc đợi tôm nổi đầu mới biết thiếu oxy). Cách làm này cực kỳ rủi ro vì khi tôm đã nổi đầu thì sự cố đã xảy ra rồi.

Thời điểm vàng để đo DO:

• Sáng sớm (4h – 5h): Lúc này nồng độ oxy thấp nhất trong ngày (do tảo hô hấp vào ban đêm).

• Chiều tối: Kiểm tra để dự báo và chuẩn bị sục khí cho ban đêm.

Công cụ đo lường:

1. Test kit (Bộ đo hóa chất): Giá rẻ nhưng tốn thời gian, thao tác phức tạp, khó nhìn màu chính xác vào ban đêm.

2. Máy đo DO điện tử cầm tay (Khuyên dùng):

   • Cho kết quả chính xác chỉ sau vài giây.

   • Dễ dàng sử dụng ngay tại ao, kể cả ban đêm.

   • Các dòng máy hiện đại (như Horiba – Nhật Bản) sử dụng đầu dò Galvanic bền bỉ, giúp bà con kiểm soát tình hình tức thì.

Nếu bà con đang tìm máy đo oxy hòa tan DO chính xác, bền và dễ sử dụng, có thể tham khảo dòng máy Horiba tại đây: Máy đo oxy hòa tan Horiba

Việc đầu tư một chiếc máy đo DO tốt không phải là chi phí, mà là khoản đầu tư để bảo vệ tài sản hàng tỷ đồng dưới ao.

6. Xử lý nhanh khi nồng độ DO xuống thấp

Khi phát hiện chỉ số DO tụt xuống dưới mức 4.0 mg/L, cần hành động ngay:

• Bật tối đa công suất quạt nước và hệ thống sục khí đáy.

• Cắt giảm ngay lượng thức ăn (hoặc ngừng cho ăn) để giảm tải nhu cầu oxy.

• Thay nước sạch hoặc xi-phông đáy để loại bỏ chất thải hữu cơ tiêu thụ oxy.

• Sử dụng các sản phẩm cung cấp oxy tức thời (oxy viên/bột) trong trường hợp khẩn cấp.

FAQ — Câu hỏi thường gặp về Oxy hòa tan

🔹 DO bao nhiêu là tốt nhất cho tôm thẻ chân trắng?

Mức lý tưởng nhất là duy trì trên 5 mg/L xuyên suốt vụ nuôi.

🔹 Tôm nổi đầu có chắc chắn là do thiếu oxy?

90% là do thiếu oxy (DO thấp). Tuy nhiên, tôm nổi đầu cũng có thể do khí độc (NH₃, NO₂) tăng cao hoặc pH biến động mạnh. Cần dùng máy đo để xác định chính xác nguyên nhân.

🔹 Nên đo DO vào lúc nào trong ngày?

Quan trọng nhất là lúc sáng sớm (trước khi mặt trời mọc) vì đây là lúc oxy thấp nhất. Nên đo thêm vào chiều mát.

Thiết bị tham khảo & liên kết nội bộ

• Bút đo pH Horiba
• Máy đo đa chỉ tiêu trong nước PC210 Horiba
• Máy đo độ mặn cầm tay EC-210 Horiba

Tư vấn giải pháp đo DO hiệu quả

Việc kiểm soát nồng độ oxy hòa tan (DO) trong nuôi tôm không chỉ giúp tôm lớn nhanh mà còn giúp bà con tiết kiệm chi phí thức ăn và thuốc men. Nếu bà con đang phân vân chưa biết chọn máy đo DO loại nào bền, chính xác và phù hợp túi tiền, hãy liên hệ ngay với tôi để được tư vấn miễn phí.

• Hotline/Zalo: 0795 871 660

• Email: [email protected]

Chúc bà con một vụ mùa bội thu, tôm lớn nhanh, về size lớn!